Kultur salud sormenezko osasunaren proiektua: emakumeak osasuna eraldatzen

Osasun Mentala Eraldatzen duten Emakumeak sormenezko osasunaren lankidetza-esperientzia bat da, eta BOMSeko terapia okupazionalak lideratzen du, Kultur Salud-ekin eta Konect Arts-ekin batera. Esperientzian Bilboko eguneko ospitaleko zerbitzuetan artatutako nahasmendu mental larria duten hamar emakumek parte hartu dute. Ia hiru hilabetez, zeramikari profesional batek eta gure zerbitzuetako terapeuta okupazional batek zuzendutako jarduera komunitarioan parte hartu dute.

Proiektu honen oinarrietako bat genero-ikuspegia izan da; emakume-talde baten premia pertsonaletan berariaz ardaztutako arreta-testuinguru bat eskaintzea ahalbidetu du, beren osasuna eta ongizate emozionala bereziki zainduz.

Nabarmendu beharreko bigarren zutabea ikuspegi komunitarioa da, klinikoak ez diren lekuetara hurbilduz eta horietatik gertu, jarduera ohiko ingurune fisiko sanitariotik kanpo garatu baita. Ekimen hori BizkaiSarek (2030) eta Euskadiko Osasun Mentaleko Estrategiak (2023-2028) bermatzen dute. Estrategia horiek gizartean parte-hartze aktibo handiagoa lortzera bideratutako lankidetza- eta kultura-ikuspegiak sustatzen dituzten proiektuak babesten dituzte.

Azkenik, sormenezko osasunaren erabilera terapeutikoaren balioan oinarritu da, zehazki, zeramika eta grabatua bezalako arte- eta artisautza-teknikak erabiliz. Terapia Okupazionalaren (TO) testuinguruan, psikosia duten pertsonen kasuan, eta horien propietate zenestesikoak eta sentsorialak kontuan hartuta, arteterapiak jarduera okupazionala eta nortasuna indartzen duten alderdi pertsonalen integrazioa errazteko tresna gisa funtzionatzen du. Hitzezko terapien osagarria da eta barne-esperientziak azaleratzeko bitarteko ukigarri eta segurua eskaintzen du. Izan ere, sarritan zaila izaten da esperientzia horiek hitzekin adieraztea, pentsamenduaren zatiketaren edo sintoma negatiboen ondorioz. Estimulazio kognitiboa bezalako arloetan fokua jartzen laguntzen du, pertsonen arteko harremanak ahalbidetuz, norberaren autonomia eta autoestimua sustatuz. Alderdi horiek guztiak funtsezkoak dira gaixotasun mentala duen pertsona baten errekuperazio-prozesuan. Eta, azkenik, azpimarratzekoa da beren burua artistikotzat jotzen ez duten pertsonentzat ere irisgarriak direla, hainbat trebetasun-maila ahalbidetzen baititu, eta horrek autonomia-sentsazioa sortzen du trebetasun berriak menderatzean.

Proiektu honetan, taldeka izateak sozializaziorako eta ongizate orokorrerako potentzial handiagoa ekarri du, denbora modu produktiboan betetzeko, elkarren interesetan oinarritutako gizarte-harremanak – eta ez  zaintza-harremanetan oinarritutakoak- ezartzeko, eta zentzumen-esperientzia atsegin batekin konektatzeko aukera eman baitu. Alderdi horretan, NMLa duten emakume asko deskonektatuta daude.

Metodologikoki, hamar emakume hautatu eta horiek programa onartu ondoren, astean 10 saio egin ziren, ostiraletan, bi ordukoak. BOMSeko egoitzan espazio komun bat egokitu zen jarduera garatzeko. Gainera, Konectart-en tailerrean ere eman zen. Emakumeek ez zuten arlo horretako ezagutzarik, baina aste hauen ondoren, beren sormena erabiliz eta zeramikariaren laguntzarekin, zeramikazko 3 pieza sortu zituzten, eta urriaren 2an zeramikariaren tailerrean erakusketa egingo da.

Amaitzeko, proiektua guztiz positiboa izan da. Helburu orokor hau bete ahal izan da: NMLa duten emakumeen errekuperazio psikosoziala, ongizatea eta integrazio komunitarioa sustatzea, eskulangintza laguntza-terapia eta lan egiteko tresna gisa txertatuz eremu komunitario batean. Emozioak adierazteko eta beren burua modu positiboan hautemateko aukera izan dute, beren konfiantza areagotuz  eta beren burua gaixo-paperetik kanpo ikusteko gaitasuna handituz.

Hobekuntza nabarmenak ikusi dira proiektuaren aurretik eta ondoren egindako ebaluazioetan. Pazienteek adierazi dute pozik sentitu direla egindako lanarekin, eta segurutzat jotzen duten giroan egon direla. Nabarmendu behar da antzeko proiektu berri bat edo horren jarraipena egiteko interesa dutela.

Azpimarratu behar da pazienteetako batek zeramika-tailerrean modu autonomoan jarraituko duela. Horrek modu egokian berresten ditu proiektuaren eragin positiboak, eta, beraz, programan proposatutako helburuak bere egin dituela.